De juiste ETF kiezen: tips en trucs

• Niveau: Beginner
• Leestijd: 10 Minuten

Er zijn inmiddels meer dan 2.600 ETF’s beschikbaar voor beleggers in Nederland. Het is niet eenvoudig om het overzicht te bewaren. Om je op weg te helpen, geven we je tips en trucs om snel de juiste ETF voor je beleggingsdoel te vinden. Daarbij gaan we in op de verschillende selectiecriteria en laten we zien hoe je bij het kiezen van een ETF te werk kunt gaan en waar je op moet letten.

1. Bepaal de beleggingsfocus

Voordat je een specifieke ETF gaat kiezen, bepaal je eerst je beleggingsfocus. Je kiest een beleggingscategorie (zoals aandelen, obligaties of grondstoffen) en bepaalt welk gewicht deze categorie in je portefeuille krijgt. Als je niet zeker weet welk percentage van je portfolio je aan elke categorie moet toewijzen, probeer dan onze ETF Strategy Builder om je te helpen bij deze keuze. Vervolgens komt je diversificatiestrategie aan bod. Wil je je vermogen breed spreiden over een bepaalde beleggingscategorie of juist specifieke marktsegmenten volgen? Bij aandelen kun je bijvoorbeeld met één ETF wereldwijd beleggen, of je richten op regio’s zoals de opkomende markten, of verder inzoomen op afzonderlijke landen. Daarnaast kun je je richten op specifieke sectoren, een specifieke aandelenstrategie of specifieke beleggingsthema’s, bijvoorbeeld hernieuwbare energie. Ons ETF-overzicht per thema biedt je een goed startpunt. Hier vind je snel de juiste ETF’s voor verschillende beleggingsstrategieën.

2. Kies een index

Oké, het is tijd om na te denken over de index die je ETF gaat volgen. Een goede index bestrijkt een zo groot mogelijk deel van de markt die je wilt volgen. Zodra je een of meer indices hebt gekozen, kun je de beschikbare ETF’s op justETF vergelijken. De FTSE All-Share Index volgt bijvoorbeeld 98 % van de belegbare aandelenmarkt van het Verenigd Koninkrijk. Daardoor bieden ETF’s op de FTSE All-Share een goede manier om blootstelling aan Britse aandelen te krijgen. ETF’s op bekende aandelenindices zoals de FTSE All-World of de MSCI World worden door vrijwel iedere grote ETF-aanbieder aangeboden. Daardoor zijn de bijbehorende producten meestal zeer goedkoop. Je kunt elke index googelen om er meer over te weten te komen, maar handige vuistregels zijn:

• Hoe meer aandelen een naar marktkapitalisatie gewogen index volgt, hoe beter deze de markt vertegenwoordigt.
• Brede marktindices zijn het meest geschikt voor diversificatie – ongeacht of je in slechts één ETF wilt beleggen of een portefeuille van meerdere ETF’s wilt opbouwen.
• Hoe meer een index zich concentreert op bepaalde bedrijven, sectoren en landen, hoe risicovoller deze is in vergelijking met een bredere index.

3. Kies een ETF

Nu je de belangrijkste vragen hebt beantwoord, is het tijd om dieper in te gaan op de filters waarmee je een uitstekende ETF kunt selecteren... Bij het kiezen van een ETF spelen veel verschillende factoren een rol. Hieronder worden deze uitgebreid toegelicht. Bepaal op basis van je persoonlijke behoeften welke ETF’s bij je beleggingsstructuur passen en in hoeverre de verschillende criteria belangrijk voor je zijn.

Objectieve ETF-selectiecriteria

Laten we eerst kijken naar ETF-selectiecriteria die aan de hand van objectieve beoordelingsnormen kunnen worden beoordeeld. De beoordeling van een ETF op basis van deze criteria staat dus los van je persoonlijke situatie of voorkeuren. Hoe lager de doorlopende kosten van een ETF bijvoorbeeld zijn, hoe beter. Als twee ETF’s uitsluitend verschillen in hun doorlopende kosten, zou de goedkopere ETF altijd de betere keuze zijn. Deze beoordeling geldt voor alle beleggers. Houd er echter rekening mee dat het gewicht dat je aan deze objectieve criteria geeft, behoorlijk subjectief is en dus afhangt van je persoonlijke beoordeling. Het is daarom aan jou of en in hoeverre je deze criteria wilt meenemen bij het kiezen van een ETF.

Doorlopende kosten (TER)

Een van de grote voordelen van ETF’s zijn hun lage kosten in vergelijking met andere beleggingen, zoals actief beheerde fondsen. Toch zijn er vaak grote kostenverschillen, zelfs tussen verschillende ETF’s. Om de kosten van een ETF te beoordelen, kun je kijken naar de Total Expense Ratio (TER). De TER meet de geschatte jaarlijkse kosten die je naar verwachting betaalt voor het aanhouden van een ETF. Hierbij worden de verschillende administratieve, juridische, operationele en marketingkosten van het beheer van de ETF bij elkaar opgeteld en van je rendement afgetrokken. De Ongoing Charge Figure (OCF) is een andere term voor hetzelfde. Omdat de TER door de beleggingssector en de Europese Unie volgens een uniforme definitie wordt vastgesteld en verplicht moet worden gerapporteerd, is deze bijzonder geschikt als indicator voor kosten en als selectiecriterium. De TER-informatie van verschillende ETF-aanbieders is daardoor vergelijkbaar en moet zeker worden meegenomen bij het kiezen van een ETF. De berekening is eenvoudig: lage doorlopende kosten zouden op korte of lange termijn moeten leiden tot een hoger rendement. Het nadeel is dat noch de TER, noch de OCF een volledig overzicht geeft van de kosten die je voor een ETF betaalt. Zo zijn transactiekosten en belastingen bijvoorbeeld niet inbegrepen. Deze verborgen kosten zijn wel terug te zien in het jaarlijkse rendement van een ETF. Je kunt daarom rendementscijfers gebruiken om de kosten van ETF’s nauwkeuriger te vergelijken. Zie hiervoor de tracking difference hieronder.

Fondsomvang (meer dan 100 miljoen)

De omvang van het fonds bepaalt de winstgevendheid van een ETF. Geef de voorkeur aan een fondsomvang (assets under management) van meer dan € 100 miljoen. Zodra de ETF deze grens overschrijdt, is de kans groot dat deze voldoende winstgevend is om beschermd te zijn tegen liquidatie.

Fondsleeftijd (ouder dan één jaar)

Je kunt ETF’s beter vergelijken zodra ze een redelijke staat van dienst hebben opgebouwd. Je hebt minimaal één jaar aan rendementgegevens nodig, drie jaar is veel beter en vijf jaar is nog beter voor een langetermijnbelegging. Daarnaast kun je, als de ETF al enige tijd bestaat, beter beoordelen of deze het risico loopt om op korte termijn te worden gesloten. ETF’s die pas onlangs zijn gelanceerd, hebben meestal een vrij kleine fondsomvang. In zulke gevallen is het vaak onduidelijk of de geringe omvang alleen het gevolg is van de korte bestaansduur, of dat beleggers simpelweg weinig belangstelling hebben voor de ETF. In dat laatste geval loopt de ETF het risico opnieuw te worden gesloten.

Rendement en tracking difference

De perfecte ETF zou precies hetzelfde rendement behalen als zijn index. Maar ETF’s hebben te maken met kosten en andere factoren uit de echte wereld die geen invloed hebben op indices. ETF’s moeten transactiekosten, belastingen, salarissen van medewerkers, regulatiekosten en een hele reeks andere kosten betalen. Indices zijn daarentegen virtuele ranglijsten en kunnen het rendement van een markt berekenen zonder rekening te houden met de factoren die het rendement van een ETF drukken. Het verschil tussen het werkelijke rendement van een ETF en het virtuele rendement van een index wordt tracking difference genoemd. Een goede ETF minimaliseert de tracking difference, die theoretisch gelijk is aan het marktrendement van de index minus de doorlopende kosten van de ETF. Je kunt de tracking difference beoordelen door ETF’s die dezelfde index volgen over dezelfde periode met elkaar te vergelijken. Vergelijk eenvoudig hun totale rendementen over de langst beschikbare periode met behulp van de grafiekfuncties van justETF. Het rendement van een ETF geeft de belangrijkste informatie over zijn prestaties. Onze grafieken en rendementsoverzichten geven je een uitgebreid beeld van de prestaties van elke ETF over verschillende perioden. Houd er rekening mee dat er behoorlijk wat valkuilen zijn bij het beoordelen van rendementen, maar met onze gegevens kun je eenvoudiger vergelijkingen maken. Houd er ook rekening mee dat dergelijke vergelijkingen alleen betrekking hebben op het verleden. Toekomstige prestaties kunnen anders zijn. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een ETF onlangs zijn kosten heeft verlaagd. Zo’n kostenverlaging heeft weinig invloed op een historisch overzicht over een lange periode, maar kan een grote invloed hebben op de toekomstige prestaties van de ETF. Daarom zijn doorlopende kosten voor ETF’s vaak een betekenisvoller selectiecriterium dan historische prestaties of tracking difference.

Handelskosten

Bij het kopen van een ETF worden orderkosten in rekening gebracht. Deze verschillen per broker. ETF’s worden meestal via de beurs gekocht en verkocht. Naast de orderkosten moet je ook rekening houden met de spread tussen de koop- en verkoopprijs. Hoe groot deze spread is, hangt af van de liquiditeit van de verhandelde ETF. Liquiditeit verwijst naar hoe efficiënt je een ETF op de beurs kunt verhandelen. Hoe liquider een ETF is, hoe groter de kans is dat je deze snel en tegen minimale kosten kunt kopen en verkopen. Brede markt-ETF’s zijn meestal zeer liquide, omdat de onderliggende effecten waarin ze beleggen regelmatig in grote volumes worden verhandeld. Zo zijn de meeste aandelen die op de Britse aandelenmarkt worden verhandeld zeer liquide. Een ETF die dezelfde effecten aanhoudt, zoals FTSE 100-aandelen, kan daardoor ook snel en met een minimale opslag op de prijs worden verhandeld. Die opslag wordt de bid-offer spread genoemd en is het verschil tussen de koop- en verkoopprijs van een belegging. Het werkt hetzelfde als wanneer je buitenlandse valuta koopt als je op vakantie gaat. Bij verkoop krijg je altijd een iets lagere prijs dan de prijs die je bij aankoop moet betalen. De spread is de vergoeding voor tussenpersonen die bindende koop- en verkoopprijzen aanbieden. Deze tussenpersonen worden market makers genoemd en helpen de liquiditeit van de markt in stand te houden. De bid-offer spread wordt groter naarmate de liquiditeit afneemt. Omdat dit kosten zijn die je boven op de handelskosten van je broker of platform betaalt, kan het lonen om binnen een bepaalde categorie de meest liquide ETF te kiezen. De belangrijkste factoren voor liquiditeit zijn:

• De onderliggende effecten van de ETF – effecten die gemakkelijk verhandelbaar zijn, zijn beter.
• Fondsomvang – groter is meestal beter.
• Dagelijks handelsvolume – meer is meestal beter.
• Market makers – meer is beter.
• Marktomstandigheden – de liquiditeit kan afnemen wanneer de markten zeer volatiel zijn.

Als vuistregel geldt: hoe liquider de onderliggende effecten, hoe liquider de ETF en hoe kleiner de bid-offer spread. Naarmate de fondsomvang toeneemt, neemt doorgaans ook de liquiditeit van een ETF toe.

Subjectieve ETF-selectiecriteria

Naast de objectieve ETF-selectiecriteria die we tot nu toe hebben besproken, zijn er ook factoren waarvan de beoordeling subjectief is. Bij deze selectiecriteria hangt het van je persoonlijke behoeften en voorkeuren af of een bepaalde eigenschap van een ETF wenselijk is of niet. Ook hier geldt dat je, afhankelijk van je persoonlijke situatie, de volgende ETF-criteria een zeer hoge prioriteit kunt geven of ze indien nodig volledig kunt negeren.

Duurzaamheid

Wil je uitsluitend beleggen in bedrijven die aan bepaalde duurzaamheids-, sociale en governance-standaarden (ESG) voldoen? Dan is dit aspect een belangrijk criterium voor jou bij het kiezen van een ETF. In onze ETF Search kun je je selectie beperken tot ETF’s die rekening houden met duurzaamheidscriteria. Daarnaast moet je bij het kiezen van een index controleren of de gekozen index aansluit bij je persoonlijke motieven op het gebied van duurzaam beleggen.

Replicatiemethode

Hoe volgt je ETF zijn index? Er zijn drie belangrijke methoden: Volledige fysieke replicatie, waarbij de ETF dezelfde effecten aanhoudt als de index, in dezelfde verhoudingen, om de prestaties zo nauwkeurig mogelijk te volgen, afgezien van de kosten. Sampling is een andere vorm van fysieke replicatie. In dit geval houdt de ETF een representatieve selectie van de effecten uit de index aan in plaats van elk afzonderlijk effect. Bij deze methode wordt een afweging gemaakt tussen de nauwkeurigheid waarmee de index wordt gevolgd en de hoge kosten die anders zouden ontstaan bij het volgen van een index met veel kleine en illiquide effecten. Synthetische replicatie volgt een index met behulp van een total return swap. Dit is een financieel product dat de ETF precies het rendement betaalt van de index die deze volgt. Swaps worden doorgaans verstrekt door instellingen zoals internationale investeringsbanken, in ruil voor contant geld van de ETF-aanbieder. Dankzij synthetische replicatie hoeft een ETF de effecten van de index niet fysiek aan te houden. Dat is nuttig wanneer diese effecten niet toegankelijk of illiquide zijn, of wanneer het er zo veel zijn dat het praktisch niet haalbaar is om ze allemaal aan te houden. Synthetische replicatie stelt je bloot aan tegenpartijrisico – de mogelijkheid dat de aanbieder van de swap zijn verplichtingen niet nakomt. Ook bij fysieke replicatie kun je worden blootgesteld aan tegenpartijrisico als je ETF-aanbieder aan securities lending doet – het uitlenen van effecten aan andere financiële partijen met als doel om short te gaan. Het beleid van een aanbieder voor securities lending moet op de website van de aanbieder worden gepubliceerd. Volledige fysieke replicatie is uiteraard de meest eenvoudige methode, maar is niet voor iedere markt beschikbaar.

Inkomstenverwerking (Gebruik van opbrengst)

Distribuerende ETF’s betalen inkomsten (rente of dividenden) rechtstreeks uit op de rekening van je platform of broker, zodat je deze kunt uitgeven of opnieuw kunt beleggen zoals je zelf wilt. Accumulerende ETF’s keren geen inkomsten uit, maar beleggen deze automatisch opnieuw in het product. Hierdoor stijgt de waarde van je ETF-aandeel, bespaar je op transactiekosten en groeit de waarde van je belegging in de loop van de tijd door het rente-op-rente-effect. Afhankelijk van je persoonlijke situatie kunnen distribuerende of accumulerende ETF’s geschikter voor je zijn.

ETF-aanbieder

ETF’s worden beheerd door veel grote banken en fondsmaatschappijen. Een goede aanbieder herken je aan de manier waarop deze met zijn klanten omgaat. Let daarom op:

• duidelijke presentatie van belangrijke informatie en beleidsregels
• eenvoudige toegang tot productinformatie, documentatie en gegevens op de website
• belangrijke informatie en documenten die regelmatig worden bijgewerkt
• informatie die bedoeld is om begrijpelijk te zijn en niet om te verwarren

Als je geen voorkeur hebt voor specifieke aanbieders, kun je dit criterium bij het kiezen van ETF’s negeren.

Fondsvaluta

Het vermogen van een ETF wordt beheerd en afgerekend in de fondsvaluta. Alle officiële rapporten en uitkeringen worden ook in de fondsvaluta gedaan. De fondsvaluta van ETF’s is meestal gebaseerd op de valuta die voor de onderliggende index wordt gebruikt. De indexvaluta is op haar beurt meestal gelijk aan de valuta waarin de meeste effecten in de index worden verhandeld. Het goede nieuws is dat je bank alle gegevens voor je omzet naar de valuta waarin je effectenrekening wordt aangehouden. Ook mogelijke valutarisico’s van ETF’s houden geen verband met de fondsvaluta. Daarom kun je de fondsvaluta zonder bezwaar negeren als criterium bij het kiezen van een ETF.

Vestigingsplaats van de fondsuitgever

Het is de moeite waard om te weten waar je ETF officieel gevestigd is, om later fiscale complicaties te voorkomen. ETF’s die in Ierland en Luxemburg gevestigd zijn, heffen minder bronbelasting bij beleggers uit Nederland. Dat kan wel een probleem zijn als je product afkomstig is uit andere landen, zoals de VS of Frankrijk. ETF’s die zijn goedgekeurd voor verkoop in de EU zijn herkenbaar aan het acroniem UCITS in hun naam. UCITS is een reeks EU-regels die normen vastlegt voor tegenpartijrisico, diversificatie van vermogen, informatieverstrekking en andere consumentenbeschermingen. Amerikaanse en Canadese ETF’s vallen niet onder de UCITS-principes en kunnen bovendien te maken krijgen met extra fiscale, juridische en valutagerelateerde nadelen. Zulke ETF’s zijn meestal herkenbaar doordat UCITS niet in hun naam staat en hun effectenidentificatienummer (ISIN) begint met US of CA. Via de zoekfunctie van justETF vind je alleen ETF’s die in Europa zijn gelanceerd. Dat komt doordat de meeste Amerikaanse producten geen Europese of Britse distributievergunning hebben en daarom niet mogen worden geadverteerd. Met de filter ‘Vestigingsplaats van het fonds’ kun je je selectie beperken tot ETF’s die in een specifiek land zijn gelanceerd.

ETF-selectie in de praktijk

Door deze tips toe te passen op de filters in onze ETF Screener, kun je eenvoudig een selectie maken van ETF’s die bij je behoeften passen. Vervolgens kun je met behulp van de afzonderlijke ETF-overzichten verder inzoomen op de details en aanvullende informatie bekijken op de website van de aanbieder. Veel succes met zoeken!